Values and Proper Dialogue

Dear Ate Emz,

Ako po si Barney (not my real name). Married ug dunay duha ka anak. Sa among pamilya me and my wife are making sure the kids have good manners and right conduct. Teaching them the good values and all, aron sa ilang pagdako ila usab kining madala ug mapaambit ngadto sa ilang mamahimong pamilya. I’m not saying our family is perfect but at least being responsible parents buhaton ang tanan para sa kaayohan.

Duna man gud atong mapansin o ma obserbahan sa atong palibot o diin man nga dunay mga pipila nga lahi ang pamatasan. Makapangutana ako ug unsa kaha ang iyang background ug nganong ingon ini man ni siya o dili ba kaha giunsa pagpadako sa iyang mga ginikanan. Lainlain gayud nga historical background ang dako ug kalambigitan sa kinaiya sa usa ka tawo.

Importante ang dugang pagsabot ini nila ug pasensiya.

Okay lang ba nga uyunan na lang ug pasagdan sa kung unsa ang ilang kina-iya? Basin man gud ug sawayon kini mamahimo hinoon kitang sad-an o kontrabida sa ilang kinabuhi.

Salamat sa tanan.
Barney

* * * * * *

Dear Barney,

TINUOD ang imong mga obserbasyon bahin sa present generation karon kumpara sa past generations. Ang tawo ug ang environment nato naga bag-o tungod kay naga-adjust kita sa realities sa atong present situations and demands.

Ang mga bata karon lahi ang kalibutan nga ila namat-an. They came into this world driven by technology and speedy progress. Atong dawaton nga mao na gyud kini ang ilang reality…they are exposed to gadgets, artificial intelligence, a lifestyle of “instants” using just the tips of their fingers, and a borderless world.

Tungod kay technology driven na ang kasagaran, dili gyud nato ma pugngan ang pagiging IMPERSONAL ug ANTI-SOCIAL ang lifestyle. Mao nga lisod kaayo ibalanse ang kinabuhi, labaw na ang pagtudlo sa mga anak bahin sa disiplina, self control, concern for others, and other basic values of respect, love, service as well as compassion for others. Doble kayod gyud ang mga parents, they have to compete with the influence of technology ilabi na sa pag umol sa mga maayong pamatasan alang sa mga bata. Dili na kini sila madala sa authoritarian rule but proper DIALOGUE. Dili na kini sila madala sa nagging or yaw-yaw aron mosunod sa ginikanan. You have to engage them in gentleness and firmness at the same time. Mao kini ang ginasulti nato nga tough love. Parents should also be consistent in disciplining the kids, otherwise ma confuse ang bata. Mother and father should not contradict each other in their ways of implementing discipline. Naa usahay nga strict si Nanay apan mapaubaya si Tatay.

Values are CAUGHT, not taught … and actions speak louder than words, hence, dapat teach by example ang parents and other significant others for the child. Nabantayan ba nato nga usahay makita nato dinha sa mga bata ang exact words nato habang naglalaro sila? Even our mannerisms nasundog na nila? They are very good mirrors of our words and actions!

Good manners and right conduct begin at home. Love and respect begin at home. Bisan naa pa sa murang edad ang mga bata, they also deserve respect. Kung naay atmosphere of love and respect sa pamilya, madala kini sa bata wherever he goes.

Sumala sa development sa atong pagkatao, heredity and environment contribute a lot. Sa pagka karon daku gyud kaayo ang influence sa environment, labi na sa relationship dinha sa pamilya. Unta more human interactions rather than interacting with gadgets. Mao nga dapat ma manage gyud og maayo ang pagka expose sa mga bata ani. Screen time has to be regulated especially for kids. Dili kini buhaton nga “baby sitter” aron magpuyo ang bata, aron dili magsamok-samok kung naa kita buhaton.

Mag gahin gyud og panahon sa pag-interact. Naay koy kaila nga parents, regulated ang paggamit sa mga bata og celphone. At 10:00pm surrender kini sa parents, if not, confiscate kini ug dili ipagamit the following days.

As far as dili maayo nga pamatasan is concerned, you ask,” Okay lang ba nga uyunan na lang ug pasagdan sa kung unsa ang ilang kina-iya?”. Of course not! Naay responsibilidad ang tanan nga badlungon ug tudluan og maayong pamatasan ang mga bata. Otherwise we will be guilty of not doing what needs to be done. We always confess during Mass, ug nagapangayo kita og pasaylo sa atong mga sayop, apil na ang wala pagbuhat sa angay’ng buhaton. This is our accountability. As to the manner of correction, mao kini ang atong bantayan. Dinhi nga bahin ang pamaagi sa pagbadlong, sa pag disiplina. Tinuod, usahay mahimo kitang kontrabida, apan kung kini makatabang sa pag-umol nila sa maayong pamatasan, nagtuo ako nga moabot ang panahon nga ma appreciate nila kini sa ilang pagdaku. ALLOW THEM TO CRY IN THE PROCESS sa atong pag disiplina, HABANG BATA PA SILA, aron sa ilang pagdaku dili sila magpahilak kanato nga parents, tungod sa ilang dili maayo nga pamatasan.

Ang pag-umol sa mga bata aron mahimong kabahin sa ilang adlaw-adlaw nga kinabuhi ang good manners and right conduct, dili kini ma achieve diha diha dayon. Tinuod ang imong gisulti nga it needs a lot of patience, understanding and more love in action. Apan sa ato lang kaugalingon nga paningkamot, lisud kini ma achieve. We need a lot of prayers…we need a lot of strength that only comes from God. Magpalaban ta sa atong Ginoo, always accompany our kids with our prayers.

Hinaut unta nga mapadako nato ang atong mga anak dinha sa gugma, centered and anchored in God alone.

God bless us more
Ate Emz