Pakighiusa sa Tribu ug sa Tanang Kabuhatan sa Diyos

Karong adlawa gisaulog sa tibuok Simbahan sa Pilipinas ang ika – 49 ka tuig sa pagsaulog sa “Indigenous Peoples Sunday” ubos sa tema “Pakig-uban sa mga lumad, pagpasidungog sa tanang kabuhatan sa Diyos, ug sa Katungod sa Kinaiyahan”. Dinhi sa Archdiocese of Davao, gipahigayon kini sa St. Michael the Archangel Quasi-Parish, Eden, Toril. Gipanguluhan ni Rev. Fr. Alcris Panganiban – Indigenous People’s Apostolate (IPA) Director ug Rev. Fr. Christopher Ganzon, Priest-in-Charge sa maong Quasi-Parish, duyog ang katawhan sa San Miguel, Barangay Eden, Barangay Bayabas, ug Tagurano. Ang sentro sa maong panagtigum mao ang katilingban sa Tribung Bagobo-Tagabawa.

Sa matag tuig nga paghatag ug adlaw isip pagpasidungog sa mga tribu, ang tibook Simbahan nag-awhag sa matag usa sa pagpamalandong sa mahinungdanon nga kaakuhan ug obligasyon isip mga piniyalan sa pagtambayayong sa pagpanalipod sa kabuhatan sa Diyos, sa pagbarog batok sa tanang lihok sa pagpangguba niini, ug sa padayon nga pagtahod sa kultura ug tradisyon. Ang kinabuhi sa tribu nagpunting sa iyang koneksyon sa iyang yutang kabilin, tungod sa kabalaan niini, ug sa pagkinabuhi subay sa kaalam sa tribu, mga pamaagi, pagtulon-an, prinsipyo, ug pagtoo sa Labaw nga Makagagahum.

Apan dili gihapon ikalimod sa tanan katawhan ug sa katilingban nga daghan pa ang mga hagit nga giatubang, gitagamtam, ug giantus sa katawhang tribu. Ang pag-angkon sa mga migrante sa mga yutang kabilin, ang mina, ang matinud-anong proseso sa “Free Prior and Informed Consent”, ang mga illegal nga pagpamutol ug kahoy o illegal logging, mga dam, pagguba sa mga tinubdan sa tubig o watersheds, pagkabunggag ug pagkawala sa mga tradisyonal nga panginabuhi, mga kadaut gumikan sa kausaban sa klima, militarisasyon, ug uban pa. Dugay na man kini nga mga suliran sa katilingban sa tribu, apan sila nagpabilin sa malig-on nga pagbarog sa ilang pagtoo, kultura, tradisyon ug kaalam.

Pipila lamang kini sa mga punto nga buot natong tukion sa pagsaulog sa “Indigenous People’s Sunday” pinaagi sa pagpamati, pagpakig-duyog, pagpakig-uban ug pagpapakig durot-ong sa katilingbang tribu ubos sa pagdumala sa mga tribal leaders o katiguwangan. Diha sa pagpaminaw sa ilang mga tingog ug mulo, mga panglantaw sa kaugmaon, ug mga damgo sa yutang kabilin, diha sa pag-abli sa mga mata, ug pagpaminaw kanila, mapabati ang Simbahanong pagtagad ug tinud-anay nga pagpangalagad.

Ang Katawhang Tribu naghupot sa labing simpleng gasa sa pagkapiniyalan, yano apan tiunay sa pagdayeg sa Labawng Magbubuhat tungod kay duna silay pagpakiglambigit ug koneksyon sa kinaiyahan. Ang matag saulog niinining Domingoha usa ka higayon nga makab-ot sa matag-usa ang pagkamapasalamaton sa gasa sa kinabuhi sa usa ka tribu, tungod kay sila katambayayong usab, mga magtutudlo, piniyalan sa kabuhatan, ug kauban sa Misyon sa Simbahan.

Diha sa pakighiusa sa panaw sa tribu, ang ilang kinabuhi nag-awhag sa matag usa ka Kristiyano nga wagtangon ang pagpanamastamas ug ihulip ang pagkapiniyalan, gikan sa pagpangabuso padulong sa pakig-alayon o kahiusa, gikan sa kahagok ngadto sa pagka mapasalamaton ug pagkamanggihatagon, ug pagkabahin-bahin paingon sa pagkig-hiuli ug mahiusahong katilingban.

Duyog sa panaw, ang matag-usa giawhag sa pagpangaliya sa Labaw’ng Makagagahum nga ang Balaang Espiritu magpadayon sa pag-bag-o sa nawong sa kalibutan. (Dr. June Guadalquiver, IPA Commission)