The Best and Catholic Way of Remembering the Faithful Departed

(Excerpt from the Homily of Most Rev. Romulo G. Valles, D.D., Archbishop of Davao, during the Commemoration of All Faithful Departed Mass on November 2, 2026 at Wireless Public Cemetery.)

Akong mensahe mga igsuon isip archbishop balik-balik mao ra man gyud nang mensahe kada tuig pero ako lang lainon gamay. Kabalo ko mga igsuon nga dili tanan gilubong diri, dili tanan Catholics, busa akong tono karon para sa mga Catholics nga ania karon ug katong uban nga ganahan maminaw sige lang pero akong mensahe para sa mga Catholics kay pareha man tag gihuptan nga pagbati ug gihuptan nga pagtuo, Catholic, Christian-Catholic Faith nato.

Sayod kita nga ang atong action karon, ang atong gitawag nga pag-ampo karon, paghandum karon alang sa minatay, remembering all the faithful departed is through the Holy Mass check mao mana. Mga igsuon, mga Katoliko dili ni basta-basta unya na ng patay, unya na na kay mao ni importante, mao ni ang gibilin sa atong Ginoo. Ingon ha unsa paghanduma karon, pwede kita magrosaryo, pwede ta magkandila gwapo kaayo na, bulak pwede gihapon na, biko pwede pud na, bingka pwede pud na usahay pud nag sigarilyo naa pud na, tanduay daghan ta unya magtolda ta, mangaon ta, nindot kaayo na, kuyog ang mga apo nindot kaayo na.

But on top of that, number one gyud pwede pud ta magparesponso ampo ta, but for us Catholics ang pinakanindot natong act, acto, buhat sa paghandum sa minatay mao ang pagmisa, mao gyud na, binugoy pa hybrid gyud na, top kaayo. Wala nay laing molabaw pa ana, kon kita maghandum sa mga nangamatay, akong balikon pwede ta ang biko, suman, bulak, magtolda, magdula, magreview sa mga video-video ni tatay, nanay, okay kaayo na pero balikon nako ang pinakanindot gyud nga Katoliko nga paghandum mao ang Santos nga Misa. Kay ingon man Siya buhata ni sa Akong handumanan, unya sukad pa sa sinugdanan, maoy gihuptan sa atong Church na kada Eyukaristiya, kada Misa, dili repeat, atong gibuhi ang susamang misteryo sa Iyang kamatayon, Iyang pagkabanhaw. Sa laktod nga pagkasulti, sa kada Misa, He is present, dili simbolo, dili timaan, dili gyud. Mura ako gyud ni tiaw mo, atong handumon Siya, He is present.

Ang Church, pinaagi sa ako’y nagrepresent sa Church, celebrates, brings the salvific presence of Jesus, kato bang finale, final sa pagluwas nato, katapusang episode sangka, unsang sangkaa? Kinabuhi ug kamatayon, unya mga igsuon balik tan-aw, ab isa mga tinun-an pildi man si Jesus. Nganong pildi? Nanagan man sila dili sila katuo, agay agay padulong man ni sa kalbaryo, unsay ingon ni Pedro? Ginoo, ayaw uy, naa ba diay Ginoo mamatay? Pagdakot ni Hesus, dagan sila tanan, pildi man diay, madakop man diay. Tinuod gyud ang ngil-ad nga gahum, ang kangitngit, ang pag-antus, dili lang ang samad, dili lang gutom, dili lang kauhaw, apan mismo ang kamatayon mipildi Kaniya apan sa ikatulo ka adlaw, nabanhaw Siya. Ah tinuod diay ang gisulti Niya, Siya diay ang Diyos sa kinabuhi kay kaya Niya pildihon ang kamatayon.